Otomatik Kontrol Sistemleri > Bina Otomasyon Sistemleri

BİNA OTOMASYON SİSTEMLERİ

 

Günümüz Bina Otomasyon Sistemleri mevcut iklimlendirme ekipmanlarını kullanarak konfor düzeyini artırmanın yanısıra enerji giderlerlerini de azaltıyor. Bütün sistem ve ekipmanlarını tek bir istasyondan yöneterek daha az sayıda teknik personel ile daha verimli işletme savlıyor. Standart iletişim protokolleri ile entegrasyon imkanı, saha bilgisayarları arası yüksek haberleşme hızı, merkezi bilgisayardan bavmsız "peer-to-peer" ve istenirse TCP/IP BLN ile haberleşme savlayarak bugün kullandıvmız sistemin gelecekte de kulanı- labilir olacavmı garanti ediyor.

 

Dünyadaki enerji rezervlerinin miktarı ve bunların tüketim hızı bina otomasyon sistem­lerinin; ısıtma, havalandırma, iklimlendirme sistemlerindeki ENERJİ TASARRUFU olayına göre tasarlanmasını sağlamıştır.

Teknik sistemlerin dağınık bir şekilde bulunduğu binalarda; sağlıklı ve ekonomik bir işletim için Bina Otomasyon Sisteminin kullanılması bir ihtiyaç haline gelmiştir. Bir binadaki mekanik ve elektriksel sistemler binanın toplam maliyetinin oldukça büyük kısmını meydana getirir. Bu sistemler ısıtma, soğutma, iklimlendirme, aydınlatma, taşıma (asansörler, yürüyen merdivenler v.s.) gibi hizmetleri karşılarlar.

 

Bu sistemlerin işletim ve bakımları binadaki diğer hizmetlerden çok daha fazla harcama gerektirir. İşte bu nedenle bina sahibi ve yöneticileri bu sistemlerin daha etkin, daha verimli bir şekilde çalışmasını sağlayacak denetim yollarını bulmak zorundadır. Bu durum genel müdürlük binaları, havaalanı, hastane, üniversite, fabrika gibi büyük ve yaygın yerleşim yerlerinde daha fazla önem kazanır.

Görüldüğü gibi ihtiyaçtan doğan bina otomas­yon sistemlerinin başlıca üç amacı vardır.

  • Merkezi denetim ve işletmeyi sağlamak,
  • Enerji tasarrufunu sağlamak,
  • Güvenlik kontrolünü sağlamak.

Bir binadaki mekanik ve elektrik sistemlerin büyük çoğunluğu göz önünde değildir. Ayrıca bu sistemlerin işletim ve denetim noktaları da bina içerisinde dağınık bir şekildedir. Bu nedenle bu denetim sistem ve cihazlarına günlük işlevlerini yerine getirebilmeleri için binanın büyüklüğüne ve içindeki sistemlerin karmaşıklığına bağlı olarak değişen sayıda ve kalitede ihtiyaç vardır.

Bina işletimini gerçekleştirecek personelin görevi, klima santrallarının, aspiratörlerin, pompaların, ısıtma kazanlarının ve soğutma gruplarının çalıştırılıp durdurulmasından, aydınlatmada ışıkların yakılıp söndürül- mesine ve bu gibi ünitelerin bakımlarına kadar değişik elektriksel ve mekanik işlevleri kapsar. Yalnızca bu işlemleri yapmak ve sistemleri devrede tutmak için bile önemli ve pahalı bir insan gücü gerekmektedir. Buna karşın Bina Otomasyonu sisteminde, merkezi kumanda odasında bir bilgisayarın başına oturmuş bir tek kişi binadaki tüm sistemleri sürekli kontrol altında bulundurur. Personelin de ancak çok acil ve gerekli durumlarda bakım ve onarım görevlerini üstlenmesini, çok daha verimli ve insan hatasına yer vermeyen bir merkezi işletme elde edilmesini sağlar.

Bina Otomasyon Sistemleri ilk ortaya çık­tıkları 1960’lı yıllardan bu yana çok hızlı şe­kilde gelişmiştir. Avrupa ve Amerika'da bulunan binaların çok büyük çoğunluğunda bu sistemler uygulanmaktadır. Ülkemizde de Bina Otomasyonu uygulamaları hızla art­makta olup, büyük alışveriş merkezleri, havaalanları,

hastaneler, üniversite kampüs- leri, oteller, yönetim binaları, bürolar ve fabrikalarda yoğun olarak kullanılmaktadır. Binalardaki elektromekanik sistemleri kontrol etmelerinin yanı sıra, bir merkezde bilgilerin toplanması ve tek merkezden kumanda edebilme imkanları sağlamıştır.

Bu sistemlere teknolojideki gelişmelere paralel olarak, doğrudan dijital kontrol, aydınlatma kontrolü, bina içine dağılmış kontrolörler ve merkezi bilgisayarda renkli grafik çizimler gibi özelliklerde katılmıştır. Böylece elektronik ve iletişim sanayile­rindeki her yeni gelişme Bina Otomasyon Sistemlerini daha hızlı ve daha yüksek kapasi­teli yapmıştır.

Sistemler çok hızlı gelişen teknolojiye bağlı olarak modüler yapıya sahip olmakta, hem kapasitesi hem de fonksiyonları, duyar elemanlar, motorlar, kontrol ekipmanları, özel uygulama kontrol ekipmanları (yangın veya duman kontrolü, hava kalite kontrolü gibi) ve operatör cihazları gibi ekipmanların sisteme eklenmesi ile genişleyecek yapıya sahip olmaktadır.

  1. Çalışma Prensibi

Bilgisayar ile saha elemanlarının bilgi alışverişinde bulunması esasına dayanır. Binanın çeşitli yerlerine dağılmış tesisat ve sistemlere yerleştirilen duyar elemanlar (hissedici), vana ve damper motorları, aç/kapa kontrol cihazları gibi saha elemanlarından ve elektrik motor kontrol panolarından alınan dijital ve analog bilgiler mikroişlemciler tarafından değerlendirilir. Yazılımın öngör­düğü şekilde değerlendirilen bu bilgiler damper, vana motoru gibi saha elemanlarının kontrolü ve pompa, fan gibi cihazların kumanda edilmesini sağlar.

 

 
  Metin Kutusu: Doğrudan
Dijital
Kontrol


Binada sistemlerin yoğun olduğu yerlere yerleştirilen Saha Bilgisayarları (mikro- işlemciler), sahadan gelen ve sahaya gönderilen her türlü bilgi ve kontrol sinyalini Merkezi Bilgisayara iletirler. Bina genelindeki durum Merkezi Bilgisayar tarafından değerlendirilir, sonuçları anında ekran ve yazıcı aracılığı ile kullanıcıya iletilir.

 

Bina Otomasyon sistemi elektromekanik cihazlar için enerji tasarruf programının kullanılması enerji sarfiyatını minimum düzeyde tutacaktır. Bu programlar konvansi- yonel otomatik kontrol sisteminin gerçekleşti­remeyeceği kadar karmaşıktır. Örneğin klima santrallarının çalıştırılıp durdurulmasında optimum start-stop prensibi uygulanarak enerji en verimli şekilde kullanılması sağlan­maktadır. Yine klima santrallarının çalıştırıl­masında kullanılacak zaman tabloları ile tatil ve diğer özel günler için tanimlanacak çalış­ma modlarıyla enerji tasarrufu sağlanacaktır.

Bina Otomasyon Sistemi ile enerjinin verimli kullanılmasının yanında güvenli kullanılması da mümkündür. Örneğin; devreye girmesi gereken cihazlar arasına zaman gecikmeleri konularak elektrik sistemi ani yüklenme­lerden korunacaktır. Bu sistemler, plan­lamacıların teknik ve idari isteklerine tam olarak uyum sağlayabilecek şekilde
hazırlanan yazılımıyla, binada optimum bir işletim sağlamaktadır. Sistemin bütün kontrol mantığı mikroişlemci tabanlı olup, mikroişlemci kendi hafızasında yüklü software (yazılım) enformasyonuna göre bütün prosesi otomatik olarak kontrol etmektedir.

Sistemin mimari dizaynı, kontrol ve alarm bilgilerinin tek bir cihaza bağımlı kalın­maksızın, sistemin herhangi bir cihazından toplanabilmesini sağlayacak yapıdadır. Asıl kontrol işlevlerini gerçekleştiren saha bilgisayarı, kendi mikroişlemcilerini ve programlarını bünyelerinde bulundurma özelliği ile sistem merkezindeki veya iletişim içerisinde bulunduğu ağ (network)’dan bağımsız olarak kendi tanımlanmış kontrol işlevlerini, alarm ve diğer fonksiyonlarını yürütmeye devam edebilmektedir.

Sistem merkezindeki, iletişim hatlarındaki veya diğer saha bilgisayarındaki herhangi bir arıza durumunda bile, saha bilgisayarı kendine bağlı tesisleri kontrol etmeğe devam etmektedir.

Bina yönetim sistemleri Bacnet, Lonworks, Modbus, OPC, EIB gibi standart protokoller ile açık sistemler haline gelmektedir. Böylece kompleks içerisinde yer alan tüm sistemlerin tam entegrasyonu oldukça kolay hale gelebil­
mektedir. Sistemin her türlü haberleşmesi, bütün cihazlar arasında yapılacak kablo bağlantısıyla yapılabileceği gibi, iletişim kablolamasının mesafe uzaklığı, binanın yapısının ya da binanın bitirilmiş olmasından dolayı kablolama çalışmalarına imkan tanımadığı koşullarda, telefon hattıyla (modemle) ve uzaktan haberleşme sistemleri ile iletişim kurma özelliğine de sahip olabilmektedir.

Sisteme istendiği kadar sayıda bilgisayar bağlanabilmekte ve bu bilgisayarlar aracılığı ile aynı anda değişik uygulamalar farklı bilgisayarlar vasıtası ile gerçekleştirilebil- mektedir. Bina yönetim sistemleri TCP/IP Ethernet gibi yaygın kullanılan standartlara uygun teknikler kullanılarak mevcut bir network hattının parçası olabilmektedir. Bu standartlaştırma teknolojinin gelişmesiyle birlikte geliştirilecek yeni araçlara ve başka sistemlere bağlanma olanağı vereceği için önemli olmaktadır.

Sistemin bu özelliği aynı anda birden çok program çalıştırabilme olanağı sağlanabilmesi açısından tercih edilecektir. Yazılımın çok görevli olması; bir operatörün aynı anda sahadaki bir noktayı gerçek zamanda gözlerken, diğer yandan komut girmesini, gerektiğinde ayrıca rapor almasını ve yardımcı programların çalıştırılması (Excel, Word gibi) açısından önem taşımaktadır.

Bina Otomasyon Sisteminin Faydaları

Bina Otomasyon sisteminin tarafınıza getireceği faydalar ise aşağıda şu başlıklar altında toplanabilir.

  1. Bina Otomasyon Sisteminin denetimi altında bulunan bütün çalışma periyodları sırasında olabilecek her türlü bilgi sistem aracılığı ile izlenebilecektir.
  1. Çalışıyor / Çalışmıyor bilgisi (Vanti­latör, aspiratör, pompa, soğutma grubu, kazan, hidrofor, vb),
  2. Vana ve damper motorlarının yüzde olarak açıklık durumları,
  3. Arıza ve alarm durumları (Vantilatör, aspiratör, pompa, soğutma grubu, kazan, hidrofor, vb).

Bu bilgiler aynı anda veya belirli aralık­larla veya isteğe bağlı olarak ekrandan okunabilecek ve bilgisayarın hafızasında da depolanacaktır. Önceki zamanlarda oluşmuş alarm ve sistem bilgileri de bilgisayarda depolanacak ve istendiğinde bu alarmlarla ve sistemle ilgili bilgiler ekrandan izlenebilecek ve yazıcıdan alarm raporları alınacaktır. Ayrıca bu bilgiler anlık alarm bilgisi, alarm raporu ve durum raporu olarak yazıcıdan alınabilecektir. Cihaz şemaları ekranda renkli olarak izlenecek ve sahada oluşan alarmlar ekranda renkli bir uyarı olarak operatöre görüntülü ve türkçe olarak iletilecektir.

  1. Sistemler belirli bir zaman programına göre (günlük, haftalık, tatil) çalıştırılacak ve durdurulacaktır. Sistemler gerektiği
    zaman çalıştırılıp, durdurulacağı için ENERJİ TÜKETİMİ azalacaktır. Kullanıl­mayan cihazlar ekrandan verilen komutla devre dışı bırakılabilecektir. Cihazlara istenmeyen harici müdahalelerle müda­hale edilmesi durumunda bu müda­haleler bilgisayarın hafızasında depolan­makta ve böylece bu tür müdahaleler tespit edilmektedir.
  2. Sistemlerin tek bir merkezden kontrolü ile işletimde kolaylık sağlanacak, hatalar minimuma indirilecektir.
  3. Cihazların çalıştırılması ve durdurul­ması, denetimi ve kontrolü ile ilgili personelden kaynaklanan hataları mini­muma indirecektir.
  4. Cihazların çalıştırılması ve durdurul­ması, denetimi ve kontrolü ile ilgili PERSONEL sayısı azalacaktır.
  5. Cihazların çalışma saatleri toplanarak, periyodik bakım programları hazırlana­bilecektir. Periyodik bakım işlemlerinin yapılması ile (yağlama, temizleme, filtre değiştirilmesi gibi) cihazların ve sistemin VERİMİ ve ÖMRÜ artacaktır. Periyodik bakım işleri için gerekli personel sayısı azalacaktır.
  6. İşletme hatalarının minimuma indir­genmesi, olabilecek hataların en kısa zamanda tespit edilerek ortadan kaldı­rılabilmesi sistemlerin uzun süreli kullanılabilirliğini (ÖMRÜNÜ) artıra­caktır. Arızalardan anında haberdar olunup müdahale edilebileceğinden, tamir ve bakım elemanlarının verimliliği artacaktır. Ayrıca arızaların diğer cihazlara sıçramaması da sağlanabilecektir.
  7. Yedekli çalışan cihazların ( pompa v.s.)
    cihazların otomatik olarak, istenen periyodlarda çalışma sürelerine bakılarak çalışma sıraları değiştirilecektir. Böylelikle bir pompanın sürekli olarak, diğerinin çok daha az çalışması gibi bir durum ortadan kaldırılarak cihazların verimsiz çalışması engellenmiş olacaktır.
  8. Oluşan arızaların istatiği otomatik olarak tutularak zayıf noktaların düzeltilmesi sağlanacaktır.
  9. Sistemde fazla sayıda bulunan klima santralleri ile elde edilmek istenen sıcaklık ve basınç değerleri gibi bilgiler bilgisayar ekranında sürekli olarak gözlenebildiği için istenen yeni set değerleri hızla verilebilecektir.
  10. Elektriğin kesilip geri gelmesi durumunda, sistemin devreye tekrar alınması sırasında çektikleri yüksek akım nedeniyle, enerji sisteminin aşırı yüklenmemesi için sistem­deki büyük güçteki cihazların hepsi birden çalıştırılmadan sıralı olarak devreye alına­bilecektir.
  11. Elektrik kesilmesi durumunda saha bilgisayarlarında ve programlarda hiç bir hafıza kaybı olmamakta, bilgisayarlar geniş depolama süreleriyle bütün sistem bilgilerini hafızasında tutmaktadır.



Cumhuriyet Mh.Çağdaş Cd. No: 2-4 Kat:3 Daire 7 Çekmeköy/İstanbul T:0216 417 30 53 F:0216 549 30 53 M: info@aktermmekanik.com.tr | Tüm Hakları Akterm Mekanik Proje Taahhüt İnşaat ' a Aittir... | Designed by Marka C.A face twit en tr